Tırnak kesimi basit görünen ama en çok kaygı yaratan bakım işlemlerinden biri. İki sorun var: hayvanın direnmesi ve canlı dokuyu kesme korkusu. İkisi de çözülebilir; anahtar, işlemi tek seferde bitirmeye çalışmamak.
Tırnak ne zaman kesilmeli?
- Sert zeminde yürürken tık tık sesi duyuluyorsa
- Tırnak uç kısmı kıvrılmaya başladıysa
- Kedilerde tırnak tahtayı bırakıp kumaşa takılıyorsa
- Yaşlı ve az hareket eden hayvanlarda düzenli kontrol gerekir; doğal aşınma azalır
- Yer tırnağı (çiy tırnağı) yere değmediği için daha hızlı uzar ve batabilir
Yaşlı kedilerde tırnaklar kalınlaşır ve pati yastığına doğru kıvrılıp batabilir. Bu bölge her kontrolde ayrıca değerlendirilmelidir.
Canlı doku nerede?
Tırnağın içinde damar ve sinir içeren canlı bir bölüm vardır. Açık renkli tırnaklarda pembe olarak görülebilir; koyu tırnaklarda görünmez. Koyu tırnaklarda güvenli yöntem, ucundan azar azar kesip kesit yüzeyine bakmaktır: ortada nemli, gri-pembe bir nokta belirdiğinde canlı dokuya yaklaşılmış demektir ve orada durulur.
Kanarsa ne yapılır?
- Panik yapmayın; tırnak kanaması genellikle kısa sürede durur
- Temiz bir bezle birkaç dakika bastırın
- Evde kanama durdurucu toz varsa uygulayın; yoksa mısır nişastası geçici olarak iş görür
- Kanama 10 dakikadan uzun sürerse ya da tekrarlarsa kliniği arayın
Kestirmeyen hayvanla kademeli çalışma
- İlk aşama: sadece patiyi tutun, ödül verin, bırakın. Günde birkaç saniye.
- İkinci aşama: makası gösterin, yanına koyun, ödül verin. Kesmeyin.
- Üçüncü aşama: makasla tırnağa dokunun, ses çıkarın ama kesmeyin.
- Dördüncü aşama: tek bir tırnağı kesin ve seansı bitirin.
- Zamanla tırnak sayısını artırın. Bir seansta hepsini bitirmek zorunda değilsiniz.
- Uyku sonrası sakin anları seçin; oyun sonrası heyecanlı anlarda çalışmayın.
- Zorla tutmak, havluya sarıp bastırmak kısa vadede işe yarasa da korkuyu pekiştirir.
Klinikte tırnak kesimi
Bazı hayvanlar evde asla izin vermez; bu bir başarısızlık değildir. Klinikte kısa sürede, güvenli şekilde yapabiliyoruz. Aşırı korkulu hayvanlarda muayene öncesi sakinleştirme seçeneklerini konuşuyoruz. Kedilerde veteriner korkusuyla baş etme yöntemlerini kedim veterinerde panikliyor yazımızda ayrıntılı anlattık.
Kedilerde tırnak çıkarma neden yapılmaz?
Kedilerde tırnak çıkarma işlemi, parmak ucu kemiğinin bir bölümünün alınması anlamına gelir; kalıcı ağrıya, yürüyüş bozukluğuna ve davranış sorunlarına yol açabilir. Yapmıyoruz ve önermiyoruz. Mobilyayı korumak için tırmalama tahtası, tırnak kesimi ve tırnak kılıfı gibi çözümler vardır.
Sık Sorulan Sorular
Genellikle değildir. Temiz bezle bastırın; kanama 10 dakikadan uzun sürerse arayın.
Uzayan tırnak kıvrılıp pati yastığına batabilir, kumaşa takılıp kırılabilir. Özellikle yaşlı kedilerde risk artar.
Kademeli alıştırma en etkili yoldur. Zorlama korkuyu artırır. Gerekirse klinikte yapıyoruz.
Hayır. Kalıcı ağrı ve davranış sorunlarına yol açabildiği için yapmıyor ve önermiyoruz.
Bu yazı, uzman veteriner hekimimiz Öykü Yalçın tarafından hazırlanmıştır. İçerik genel bilgilendirme amaçlıdır; dostunuza özel durumlar için lütfen kliniğimize danışın.