Kediler doğada yalnız avlanan, kendi alanını yöneten hayvanlardır. Evde yaşarken de bu ihtiyaçları kaybolmaz: güvenli bir yeme alanı, gözlenmeden kullanabileceği bir tuvalet, yükseğe çıkabileceği bir nokta ve kaçabileceği bir sığınak isterler. Bu ihtiyaçlardan biri karşılanmadığında ortaya çıkan tablo genellikle stres olarak adlandırdığımız şeydir.
Stres kedide nasıl görünür?
- Kum kabı dışına idrar yapma; en sık ve en çok yanlış anlaşılan belirti
- Aşırı yalanma sonucu karın ve bacak içinde tüy dökülmesi
- Sürekli saklanma, ortak alanlardan çekilme
- İştah değişikliği; yemeyi bırakma ya da hızlı yeme
- Ev içi kedilere karşı saldırganlık ya da onlardan kaçınma
- Tekrarlayan idrar yolu şikâyetleri
Son madde önemlidir. Kedilerde stres, doğrudan mesane duvarında iltihaba yol açabilir ve bu tablo idrar yolu enfeksiyonuna çok benzer. Antibiyotikle geçmeyen, tekrarlayan idrar şikâyetlerinde çevresel nedenleri değerlendirmemiz bu yüzdendir.
Kedi inat etmez, intikam almaz. Kum kabı dışına yapılan idrar neredeyse her zaman ya tıbbi bir sorunun ya da karşılanmamış bir ihtiyacın işaretidir.
Kaynak kuralı: n artı bir
Çok kedili evlerde temel kural şudur: her kaynaktan kedi sayısı kadar, artı bir tane bulunmalı. İki kedi varsa üç kum kabı, üç yemek noktası, üç su kabı ve birden fazla dinlenme alanı olmalıdır.
Bu kural yalnızca sayıyla ilgili değil, konumla da ilgilidir. Üç kum kabını yan yana koymak tek kap saymakla aynı kapıya çıkar; kediler birbirini engelleyebileceği için kapları farklı odalara dağıtmak gerekir.
Kum kabı: en sık yapılan hatalar
- Kap çok küçük: kedinin boyunun bir buçuk katı uzunlukta olmalı
- Kapalı kap: koku içeride birikir, kedi kaçış yolunu göremez
- Kabın çıkmaz bir köşede olması: kedi kendini sıkışmış hisseder
- Kabın çamaşır makinesi ya da kombi yanında olması: ani ses kaçırır
- Kokulu kum kullanımı: kediler için rahatsız edicidir
- Yetersiz temizlik: günde en az bir kez topaklar alınmalı
- Kum kabının yemek ve su kabının yanında olması
Bu maddelerden birkaçı aynı anda varsa, kedinin başka bir yer seçmesi şaşırtıcı değildir. Çoğu olguda bu ayarlar düzeltildiğinde sorun ilaçsız çözülür.
Dikey alan neden bu kadar önemli?
Kediler için güvenlik, yükseklikle doğrudan ilişkilidir. Yüksek bir noktadan odayı görebilen kedi kendini güvende hisseder. Çok kedili evlerde dikey alan, yatay alandan daha değerlidir.
Duvar rafları, kedi ağacı ve dolap üstü erişimi, aynı metrekarede yaşayan kedi sayısını psikolojik olarak azaltır. Kediler birbirinden kaçınabildiğinde çatışma da azalır.
Değişime hazırlık
Taşınma, yeni bir bebek, eve gelen yeni bir hayvan ve mobilya değişikliği kediler için ciddi stres kaynaklarıdır. Bu durumlarda kediye önceden bir güvenli oda hazırlamak işleri belirgin biçimde kolaylaştırır.
Güvenli odada kedinin kendi kum kabı, suyu, maması, saklanma yeri ve tanıdık kokulu eşyaları bulunmalıdır. Kedi hazır olduğunda odadan kendisi çıkacaktır; zorlamak süreci uzatır.
Sık Sorulan Sorular
Hayır. Kediler inatla ya da intikamla davranmaz. Kum kabı dışına idrar neredeyse her zaman tıbbi bir sorunun ya da çevresel bir eksikliğin işaretidir.
Kedi sayısı artı bir. İki kedi için üç kap, farklı odalara dağıtılmış olarak öneriyoruz.
Genellikle hayır. Koku içeride birikir ve kedi çevresini göremediği için kendini güvensiz hisseder. Açık ve geniş kaplar daha çok tercih edilir.
Önce muayene. İdrar sorunlarında tıbbi nedenleri dışlamadan davranışsal yorum yapmak doğru olmaz; ikisi sıklıkla birlikte bulunur.
Bazı kedilerde destekleyici olabilir, ancak tek başına yeterli değildir. Asıl fark ev düzenindeki değişikliklerden gelir.
Bu yazı, uzman veteriner hekimimiz Öykü Yalçın tarafından hazırlanmıştır. İçerik genel bilgilendirme amaçlıdır; dostunuza özel durumlar için lütfen kliniğimize danışın.