Köpeklerde kızgınlık, halk arasında yanlışlıkla "regl" diye anılsa da insandaki döngüden tamamen farklıdır. Kanama, yumurtlamanın öncesinde görülür ve dişi bu dönemde gebe kalabilir. Bu yazıda döngünün nasıl ilerlediğini, yalancı gebeliğin neden geliştiğini ve hangi bulguların hastalık işareti olduğunu anlatıyoruz.
Döngü nasıl ilerler?
- İlk kızgınlık genellikle altı ay ile bir yaş arasında görülür; iri ırklarda daha geç olabilir
- Çoğu köpekte yılda iki kez, yaklaşık altı ayda bir tekrarlar
- Kanamalı dönem ortalama 7-10 gün sürer, ardından dişi çiftleşmeyi kabul ettiği döneme geçer
- Vulvada şişlik, sık idrara çıkma ve davranış değişikliği döngünün parçasıdır
- Bazı küçük ırklarda kanama az olur ve sahip fark etmeyebilir (sessiz kızgınlık)
Kanama azaldığında risk bitmez; gebe kalma ihtimalinin en yüksek olduğu dönem çoğu zaman kanamadan sonradır.
Yalancı gebelik nedir?
Kızgınlıktan yaklaşık 6-8 hafta sonra, gebe olmayan köpeklerde gebelik benzeri bir tablo görülebilir. Bunun nedeni hormonal döngünün doğal seyridir; köpek hasta değildir ama bedeni gebe gibi davranır.
- Memelerde büyüme, bazen süt gelmesi
- Yuva yapma, oyuncak ya da terlik toplayıp saklama, onları koruma
- İştah değişikliği, huzursuzluk ya da aşırı uyku
- Karında hafif genişleme
Tablo çoğu köpekte birkaç hafta içinde kendiliğinden geriler. Süt birikimi rahatsızlık veriyorsa, meme dokusu kızarıp sertleştiyse ya da davranış değişikliği köpeği zorluyorsa tedavi gündeme gelir. Memeyi sağmak ya da masaj yapmak süt üretimini artırdığı için önerilmez.
Kızgınlık sonrası dikkat: rahim iltihabı
Kızgınlıktan sonraki 4-8 haftalık dönem, rahim iltihabının (pyometra) en sık görüldüğü dönemdir ve bu tablo acildir. Şu bulgularda beklemeyin:
- Çok su içme ve sık idrar
- İştahsızlık, halsizlik, kusma
- Vulvadan kötü kokulu, iltihaplı akıntı
- Karında şişkinlik ve karnına dokunulmasına izin vermeme
Bu belirtiler yaşlı ve kısırlaştırılmamış dişilerde özellikle önemlidir. Çok su içme başka hastalıkların da işareti olabilir; ayrıntıyı köpeğim çok su içiyor yazımızda anlattık.
Kısırlaştırma kararı
Kısırlaştırma, kızgınlık dönemlerini ve yalancı gebeliği ortadan kaldırır, rahim iltihabı riskini büyük ölçüde azaltır. Zamanlama ırka, yaşa ve yaşam koşullarına göre değişir; kararı birlikte vermek en doğrusudur. Süreci kısırlaştırma rehberimizde ayrıntılı anlattık.
Sık Sorulan Sorular
Çoğu köpekte yaklaşık altı ayda bir tekrarlar. Irka ve bireye göre değişebilir.
Küçük ırklarda kanama az olabilir ve gözden kaçabilir. Bir yaşını geçtiği hâlde hiç kızgınlık görülmediyse muayene önerilir.
Çoğu kendiliğinden geçer. Süt birikimi rahatsızlık veriyorsa, meme sertleşip kızardıysa ya da davranış belirgin bozulduysa tedavi gerekebilir.
Hayır. Sağmak ve masaj yapmak süt üretimini artırır ve tabloyu uzatır.
Bu yazı, uzman veteriner hekimimiz Öykü Yalçın tarafından hazırlanmıştır. İçerik genel bilgilendirme amaçlıdır; dostunuza özel durumlar için lütfen kliniğimize danışın.