Köpeklerde mide burulması: dakikaların önem taşıdığı acil

Mide dilatasyonu ve volvulusu, halk arasında mide burulması olarak bilinen ve veteriner hekimlikteki en zamana duyarlı acillerden biridir. Midenin gazla dolup kendi ekseni etrafında dönmesiyle hem mide çıkışı hem de büyük damarlar tıkanır. Tedavi edilmediğinde birkaç saat içinde ölümle sonuçlanabilir. Bu yazıda hangi köpeklerin risk altında olduğunu, belirtileri ve önlenebilirliğini anlatıyoruz.

Ne oluyor?

Süreç genellikle midenin aşırı gaz ve sıvıyla gerilmesiyle başlar. Gerilen mide, karın boşluğu içinde kendi ekseni etrafında dönerse hem giriş hem çıkış kapanır; gaz ne kusma ile ne de bağırsağa geçerek boşalabilir. Basınç arttıkça mide duvarındaki damarlar sıkışır ve doku kanlanması bozulur.

Aynı anda gerilen mide, karındaki büyük toplardamara baskı yaparak kalbe dönen kanı azaltır. Bu, kısa sürede şok tablosunu başlatır. Yani sorun yalnızca mide ile sınırlı kalmaz; tüm dolaşım sistemi etkilenir. Bu mekanizma, tablonun neden bu kadar hızlı ilerlediğini açıklar.

Belirtiler: neyi arıyorsunuz?

En karakteristik bulgu, köpeğin şiddetle öğürmesine rağmen hiçbir şey çıkaramamasıdır. Bu bulgu tek başına bile acil başvuru gerektirir.

• Tekrarlayan öğürme çabası, ancak kusamama
• Karnın özellikle ön bölümünde hızla gelişen şişlik ve gerginlik
• Belirgin huzursuzluk, yerinde duramama, sık pozisyon değiştirme
• Aşırı salya akıtma
• Hızlı ve yüzeysel soluma
• Ön ayakları öne uzatıp arkasını yukarı kaldıran dua pozisyonu
• Diş etlerinde solukluk, güçsüzlük, çökme

Risk altında olan köpekler

Bu tablo her köpekte görülebilir, ancak bazı özellikler riski belirgin biçimde artırır. En önemli faktör göğüs kafesinin derin ve dar olmasıdır.

• Derin göğüslü büyük ve dev ırklar
• İleri yaş
• Birinci derece akrabalarında mide burulması öyküsü bulunması
• Günde tek büyük öğün yeme alışkanlığı
• Hızlı yeme ve yemekle birlikte fazla hava yutma
• Yemekten hemen önce ya da hemen sonra yoğun egzersiz
• Yüksekte konumlandırılmış mama kaplarının bazı köpeklerde riski artırdığı bildirilmiştir
• Huzursuz ve stres düzeyi yüksek mizaç

Bu faktörlerin bir kısmı değiştirilebilir. Öğünleri bölmek, hızlı yemeyi yavaşlatıcı kaplarla engellemek ve yemek çevresindeki yoğun aktiviteyi düzenlemek, riski azaltmaya yönelik pratik adımlardır.

Klinikte ne yapılır?

Tanı, klinik tablo ve karın röntgeni ile hızla konur. Röntgen, midenin yalnızca gerildiği mi yoksa döndüğü mü sorusunu yanıtlar; bu ayrım tedavi planını belirler.

• Damar yolundan hızlı sıvı tedavisi ile şokun düzeltilmesi
• Mide içindeki basıncın sonda ya da iğne ile azaltılması
• Ağrı yönetimi ve kalp ritminin izlenmesi
• Röntgen ile tanının netleştirilmesi
• Volvulus varsa acil cerrahi ile midenin normal konumuna getirilmesi
• Mide duvarının canlılığının değerlendirilmesi, gerekirse hasarlı dokunun çıkarılması
• Tekrarı önlemek için gastropeksi uygulanması

Gastropeksi, midenin karın duvarına dikilerek sabitlenmesi işlemidir. Bu sayede mide gerilse bile dönmesi büyük ölçüde engellenir. Tekrarlama riski çok yüksek olduğu için, cerrahi geçiren köpeklerde bu işlem standart uygulamanın parçasıdır.

Önleyici gastropeksi kimlere önerilir?

Yüksek riskli ırklarda, henüz hiçbir sorun yaşanmamışken koruyucu amaçla gastropeksi yapılabilir. Bu işlem çoğu zaman kısırlaştırma ameliyatıyla birlikte planlanır; böylece köpek tek anestezi ile iki işlemi birden geçirmiş olur.

• Derin göğüslü dev ırklarda planlı kısırlaştırma sırasında değerlendirilebilir.
• Ailesinde mide burulması öyküsü olan köpeklerde öncelikli olarak düşünülür.
• Karar; ırk, yaş, anestezi riski ve sahibin ulaşabileceği acil hizmet olanakları birlikte değerlendirilerek verilir.
• İşlem, midenin gerilmesini engellemez; dönmesini engeller. Beslenme düzenine yine dikkat edilmelidir.

Köpeğiniz risk grubundaysa ve bu konuyu değerlendirmek istiyorsanız, ya da acil bir tablo yaşıyorsanız Çankaya, Öveçler'deki Pet Internal Veteriner Kliniği'ne 0536 290 69 58 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.