Köpeklerde gebelik, çiftleşmeden itibaren ortalama 63 gün sürer; ancak çiftleşme tarihi ile döllenme tarihi her zaman aynı güne denk gelmediği için sapma olabilir. Bu yazıda gebeliğin nasıl takip edildiğini, doğumun aşamalarını ve hangi durumlarda beklemeden kliniğe gelmek gerektiğini anlatıyoruz.
Gebeliğin doğrulanması ve takibi
Elle muayene erken dönemde yanıltıcı olabilir. Ultrason genellikle dördüncü haftadan itibaren yavru kalp atımlarını gösterir ve canlılık hakkında bilgi verir. Yavru sayısını tahmin etmek içinse gebeliğin son on gününde röntgen daha güvenilirdir. Beklenen yavru sayısını bilmek, doğumun tamamlanıp tamamlanmadığını anlamak açısından çok işe yarar.
Gebelikte beslenme
İlk beş hafta enerji ihtiyacı belirgin değişmez. Son üçte birlik dönemde ve emzirmede ihtiyaç hızla artar; bu dönemde yavru maması gibi enerji yoğunluğu yüksek bir mamaya geçmek yaygın bir yaklaşımdır. Karın içi yer daraldığı için günlük miktarı tek öğünde değil, bölünmüş öğünlerde vermek daha rahat tolere edilir. Kalsiyum takviyesini kendi başınıza başlatmayın: gebelikte gereksiz kalsiyum, doğum sonrası süt humması riskini artırabilir.
Gebe köpekte hiçbir ilacı, parazit ürününü ya da takviyeyi hekime danışmadan kullanmayın.
Doğumun yaklaştığını nasıl anlarsınız?
- Huzursuzluk, yuva kazma davranışı, saklanma isteği
- İştahın son 24 saatte azalması
- Vücut ısısında belirgin düşüş: doğumdan yaklaşık 12-24 saat önce görülür; son haftada günde iki kez ölçüm bu düşüşü yakalamanızı sağlar
- Sık soluma, titreme ve vulvadan berrak akıntı
Doğumun aşamaları
Birinci aşamada dışarıdan görünen kasılma yoktur; köpek huzursuzdur, soluk soluğadır ve yuvasını hazırlar. Bu dönem saatlerce sürebilir. İkinci aşamada belirgin ıkınmalar başlar ve yavrular gelir. Üçüncü aşama eşin atılmasıdır; her yavrudan sonra tekrarlanır. Yavrular arasında bir saate varan aralıklar olabilir; anne bu aralarda dinlenir ve yavruları temizler.
Hangi durumlar acildir? (distosi)
- Güçlü ıkınmaların 30-60 dakikadır sürmesine rağmen yavru gelmemesi
- Yavrular arasında iki saatten uzun, ıkınmasız geçen süre
- Vücut ısısı düşüşünden 24 saat geçmesine rağmen doğumun başlamaması
- Doğum kanalında takılı kalan yavru
- Yeşil-siyah akıntının yavru gelmeden önce başlaması ve sürmesi
- Annenin halsizleşmesi, kas titremeleri, dengesizlik (süt humması belirtisi olabilir)
- Gebeliğin 65-68 günü aşması
Küçük ve basık burunlu ırklarda doğum güçlüğü riski daha yüksektir; bu ırklarda planlı takip özellikle önemlidir. Solunum yapısıyla ilgili ayrıntıları brakisefalik sendrom yazımızda anlattık.
Doğum sonrası anne ve yavrular
- Yavruların ilk saatlerde ağız sütünü (kolostrum) alması bağışıklık için kritiktir
- Günlük kilo takibi yapın; kilo almayan yavru erken değerlendirilmelidir
- Annede ateş, kötü kokulu akıntı, memelerde sertlik ve ağrı, iştahsızlık muayene gerektirir
- Doğumdan 24-48 saat içinde anne ve yavruların kontrolü önerilir
Sık Sorulan Sorular
Ortalama 63 gündür; çiftleşme tarihine göre birkaç günlük sapma olağandır.
Son üçte birlik dönemde ve emzirmede enerji yoğunluğu yüksek bir mama, bölünmüş öğünlerle verilir. Planı muayenede birlikte belirleyelim.
Hekime danışmadan verilmemelidir; gebelikte gereksiz kalsiyum doğum sonrası süt humması riskini artırabilir.
Güçlü ıkınmalara rağmen bir saate yakın süre yavru gelmiyorsa, yavrular arasında iki saatten fazla geçiyorsa ya da ısı düşüşünden 24 saat sonra doğum başlamadıysa acildir.
Tıbbi zorunluluk dışında gebelikte planlı kısırlaştırma tercih edilmez; durum ve zamanlama muayeneyle değerlendirilir.
Bu yazı, uzman veteriner hekimimiz Öykü Yalçın tarafından hazırlanmıştır. İçerik genel bilgilendirme amaçlıdır; dostunuza özel durumlar için lütfen kliniğimize danışın.