Köpeğinizin zehirli olabilecek bir şey yediğinden ya da içtiğinden şüpheleniyorsanız, saat kaç olursa olsun ve köpeğiniz normal görünse bile hemen veteriner hekiminizi arayın; nefes almakta zorlanıyorsa, nöbet geçiriyorsa, bilinci bulanıksa ya da kanıyorsa aramayı yoldan yapın ve doğrudan kliniğe gelin. ASPCA Hayvan Zehir Danışma Merkezi, birçok zehrin etkisinin gecikerek ortaya çıktığını ve belirtiler başladıktan sonra tedavinin zorlaştığını vurgular. Hangi maddelerin tehlikeli olduğunu evde zehirlenme riski yazımızda anlattık; bu yazı, gece fark ettiğiniz bir zehirlenme şüphesinde sonraki dakikaları nasıl geçireceğinizle ilgili.
İlk 60 saniye: hayati bir belirti var mı?
Köpeği maddeden uzaklaştırın ve başka temas olmasını engelleyin. Sonra köpeğinize bakın. ASPCA, hayvan bilinçsizse, nefes almakta zorlanıyorsa, kanıyorsa ya da nöbet geçiriyorsa doğrudan veteriner kliniğine gidilmesini önerir. Bu durumlardan biri varsa aşağıdaki listeyle vakit kaybetmeyin: ambalajı alın, köpeği arabaya taşıyın ve yolda arayın.
Hayati belirti yoksa bile beklemeyin. Antifriz, bazı insan ilaçları, ksilitol ve üzüm gibi maddelerde köpek ilk saatlerde tamamen normal görünebilir; bu sırada organ hasarı başlamış olabilir. Karar, belirtiye göre değil şüpheye göre verilir.
Köpekte zehirlenmeyi düşündüren belirtiler
Belirtiler maddeye, miktara ve geçen süreye göre değişir. Bazıları dakikalar içinde, bazıları bir gün ya da daha uzun süre sonra ortaya çıkar. Aşağıdakilerden birini, özellikle ani başladıysa ve köpeğin bir şeye ulaşmış olma ihtimali varsa, zehirlenme açısından değerlendirin:
- Sindirim: Kusma, ishal, aşırı salya, ağızda köpük, karın ağrısı.
- Sinir sistemi: Titreme, kas seğirmesi, sarhoş gibi dengesiz yürüme, nöbet; aşırı hareketlilik ya da tersine belirgin uyuşukluk.
- Kalp ve dolaşım: Hızlı ya da düzensiz kalp atımı, solgun ya da alışılmadık renkte diş etleri, çabuk yorulma.
- Solunum: Hızlı ya da zorlu soluma, öksürük.
- İdrar ve su: Ani aşırı su içme ve sık idrara çıkma ya da idrar miktarında belirgin azalma.
- Kanama: Diş etinde, idrarda ya da dışkıda kan, açıklanamayan morluklar. Bazı fare zehirlerinde bu belirtiler günler sonra başlayabilir.
Telefonda neyi söylemelisiniz?
ASPCA'nın danışma hattında veteriner ekibin sorduğu sorular, sizin de hazırlamanız gerekenlerin iyi bir listesidir. Bu bilgilerle hekim, kusturmanın uygun olup olmadığına, ne kadar acele etmeniz gerektiğine ve yolda neye dikkat edeceğinize karar verebilir:
- Ne aldı? Ürünün tam adı, etken maddesi, bitkinin adı ya da fotoğrafı.
- Ne kadar? Eksik tablet sayısı, paketin ne kadarının boşaldığı, yediği yiyeceğin yaklaşık miktarı.
- Ne zaman? Gördüğünüz ya da tahmin ettiğiniz saat.
- Köpeğin kilosu, yaşı, ırkı ve bilinen hastalıkları; kullandığı ilaçlar.
- Şu anki durumu: Uyanık mı, yürüyebiliyor mu, kustu mu, kusmukta ne var?
Evde yapmamanız gerekenler
- Hekim söylemeden kusturmayın. Tuzlu su, hardal ya da parmakla kusturma tehlikelidir; yakıcı maddelerde ve petrol ürünlerinde kusturmak tabloyu ağırlaştırır.
- Süt, yoğurt, yağ, yumurta ya da ekmek gibi ev usulü 'panzehirler' vermeyin.
- İnternette bulduğunuz ilaçları ya da dozları uygulamayın. ASPCA, özellikle internetten edinilen bilgilerle alınan aceleci kararların bazen köpeğe daha çok zarar verdiğini belirtir.
- Belirtilerin geçmesini beklemek için evde kalmayın.
Yanınıza alacaklarınız
- Ürünün kutusu, etiketi ya da prospektüsü; kalan tabletler ya da yiyecek.
- Bitki söz konusuysa bitkinin bir parçası ya da net bir fotoğrafı.
- Kustuysa kusmuğun bir örneği ya da fotoğrafı.
- Köpeğin düzenli kullandığı ilaçların listesi ve varsa son tahlil sonuçları.
- Kısa bir tasma ve taşımak için bir battaniye.
- Bahçede ya da sokakta bir şey yediyse bulunduğu yerin ve kalıntının fotoğrafı; fare zehiri, gübre ya da ilaçlama şüphesinde bu bilgi önemlidir.
Yolda güvenlik
Korkmuş, ağrılı ya da kasılan bir köpek en sevdiği insanı bile ısırabilir. Merck Veteriner El Kitabı, güvenliyse köpeğe ağızlık takılabileceğini, ancak nefes almakta zorlanan ve basık burunlu köpeklerde ağızlık kullanılmaması gerektiğini belirtir. Nöbet geçiren bir köpeğin ağzına elinizi ya da bir nesne sokmayın; çevresindeki eşyaları uzaklaştırın ve nöbetin süresini not edin. Ayrıntılar için köpekte nöbet yazımıza bakabilirsiniz. Mümkünse araba kullanırken telefonla konuşmayın; yanınızda biri varsa kliniği o arasın.
Klinikte ne olur?
Önce solunum, dolaşım ve bilinç durumu değerlendirilir ve köpek gerekiyorsa dengelenir. Madde ve geçen süre biliniyorsa, uygun vakalarda kontrollü kusturma ve emilimi azaltmaya yönelik uygulamalar yapılır. Belirli maddelerin bilinen bir karşı ilacı vardır; çoğu zehirlenmede ise sıvı tedavisi ve destek tedavisiyle köpek izlenir. Kan tahlilleri, böbrek, karaciğer ve pıhtılaşma üzerindeki etkiyi görmek için hem başlangıçta hem de sonraki saat ve günlerde tekrarlanabilir. Ne kadar erken başvurulursa seçenekler o kadar fazladır.
Ankara'da gece zehirlenme şüphesi
Gece yarısı hangi kliniğin açık olduğunu aramak zaman kaybettirir; bunu önceden bilmek için Ankara'da acil veteriner yazımıza göz atabilirsiniz. Öveçler'deki kliniğimiz gece, hafta sonu ve resmî tatiller dâhil 7/24 açıktır; zehirlenme şüphelerini acil müdahale kapsamında kabul ediyoruz. Yola çıkmadan 0536 290 69 58 numarasını arayın. Adres ve yol tarifi için Ankara 7/24 açık veteriner ve Öveçler veteriner sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Yine de hemen arayın. Birçok zehrin etkisi saatler sonra ortaya çıkar ve belirtiler başladığında tedavi zorlaşır. Erken başvuruda hekim, kusturma gibi seçenekleri henüz kullanılabilir durumdayken değerlendirebilir.
Maddeye göre değişir: bazı maddelerde dakikalar içinde kusma ya da titreme görülürken, antifriz, üzüm veya bazı fare zehirleri gibi maddelerde asıl hasar bir ile birkaç gün içinde belirginleşebilir. Bu yüzden süre belirtiye göre değil, temasa göre hesaplanır.
Hayır. Tuzlu su köpeklerde ciddi tuz zehirlenmesine yol açabilir. Kusturmanın uygun olup olmadığına ve nasıl yapılacağına hekim karar verir; bazı maddelerde kusturmak hiç yapılmaması gereken bir müdahaledir.
Ankara'da eczanelerdeki gibi resmî bir nöbetçi veteriner çizelgesi yoktur. En hızlı yol, o saatte açık olan bir kliniği doğrudan aramaktır. Kliniğimiz 7/24 açıktır; yola çıkmadan önce aramanız hazırlık yapmamızı sağlar.
Ürünün ambalajını ya da etiketini, kalan tabletleri, bitkinin bir parçasını veya fotoğrafını ve varsa kusmuğun bir örneğini ya da fotoğrafını getirin. Köpeğin kullandığı ilaçların listesi de değerlendirmeyi hızlandırır.
Evet, temel adımlar aynıdır: maddeden uzaklaştırın, ambalajı alın, kusturmaya çalışmayın ve hemen arayın. Kediler bazı maddelere köpeklerden çok daha duyarlıdır; zambak, parasetamol ve köpekler için üretilmiş bazı dış parazit ürünleri çok küçük miktarlarda bile ciddi zehirlenmeye yol açabilir.
Kaynaklar
- What to Do if Your Pet Is Poisoned — ASPCA Animal Poison Control Center
- What to Do in a Dog or Cat Emergency — Merck Veterinary Manual
Bu yazı, uzman veteriner hekimimiz Öykü Yalçın tarafından hazırlanmıştır. İçerik genel bilgilendirme amaçlıdır; dostunuza özel durumlar için lütfen kliniğimize danışın.
Gece, hafta sonu ya da bayramda veteriner gerekirse: kliniğimiz Çankaya Öveçler'de 7/24 açıktır. Başvuru ve yol bilgisi için Ankara'da 7/24 açık veteriner ve Öveçler veteriner kliniği sayfalarına, beklemeye gelmeyen belirtiler için acil veteriner sayfasına bakabilirsiniz.
