Kedilerde üst solunum yolu enfeksiyonu, halk arasında kedi gribi ya da nezle olarak bilinen; hapşırık, burun akıntısı, göz akıntısı ve bazen ağız yaralarıyla seyreden bulaşıcı bir hastalıktır. Vakaların büyük bölümüne kedi herpes virüsü (FHV-1) ve kedi calici virüsü neden olur; hafif vakalar genellikle bir iki hafta içinde destekleyici bakımla düzelir, ancak yemeyi bırakan, ağzından soluyan ya da yavru yaştaki kediler aynı gün veteriner muayenesi gerektirir. Bu yazıda nedenleri, evde destekleyici bakımı ve hangi belirtilerde beklememeniz gerektiğini anlatıyoruz.
Kedi gribi neden olur?
Merck Veteriner El Kitabı, kedilerde solunum yolu hastalık kompleksinin iki ana etkeni olarak kedi herpes virüsü tip 1 (viral rinotrakeit) ve kedi calici virüsünü gösterir. Chlamydia felis, Mycoplasma ve Bordetella gibi bakteriler de tabloya katılabilir ya da virüsün açtığı zemine ikincil olarak yerleşebilir. İnsan gribine neden olan virüslerle aynı değildir; kedinizden size ya da sizden kedinize klasik nezle bulaşmaz.
Hastalık; hapşırıkla saçılan damlacıklar, ortak mama ve su kapları, oyuncaklar ve hatta bakım veren kişilerin elleri ve kıyafetleriyle yayılır. Barınaklar, kalabalık evler, üretim yerleri ve sokak kolonileri yüksek riskli ortamlardır. Yeni sahiplenilen yavrularda sık görülmesinin nedeni de budur.
Belirtiler nelerdir?
- Sık hapşırık ve önce berrak, sonra koyulaşıp sarı-yeşil renk alabilen burun akıntısı.
- Göz akıntısı, göz kapaklarında şişlik ve kızarıklık, gözü kısma.
- Ateş, halsizlik ve iştah kaybı. Kediler kokuyla yemek seçtiği için burnu tıkalı kedi sıklıkla yemeyi bırakır.
- Calici virüste dilde ve damakta yaralar, salya akması; bazı yavrularda geçici topallık.
- Herpes virüste özellikle göz tutulumu; ağır vakalarda kornea yarası.
Merck'e göre hafif vakalar 5 ile 10 günde, ağır vakalar ise 6 haftaya kadar sürebilir. Herpes virüsü iyileşmeden sonra vücutta sessiz biçimde kalır ve stres, taşınma ya da başka bir hastalık sırasında yeniden alevlenebilir. Calici virüs taşıyan kediler de uzun süre virüs saçabilir.
Çok küçük yavrular, yaşlı kediler ve başka bir kronik hastalığı olan kediler daha ağır etkilenir. Yavrularda burun tıkanıklığı emmeyi ve yemeyi hızla engellediği için sıvı kaybı ve düşük kan şekeri birkaç saat içinde gelişebilir. Bu gruplarda hafif görünen belirtiler bile daha erken muayene gerektirir.
Evde destekleyici bakım
Hafif seyreden ve yemeye devam eden yetişkin bir kedide, muayene sonrası verilen tedaviye ek olarak evde yapabilecekleriniz iyileşmeyi belirgin biçimde kolaylaştırır.
- Burun ve göz akıntısını ılık suyla ya da serum fizyolojikle nemlendirilmiş temiz bir gazlı bezle, her göz için ayrı bez kullanarak nazikçe silin.
- Kediyi banyo yaparken buharlanan banyoda 10 ile 15 dakika tutmak burun akıntısının yumuşamasına yardım edebilir. Kediyi suya sokmayın ve yalnız bırakmayın.
- Kokusu güçlü yaş mamayı vücut sıcaklığına yakın ısıtarak sunun. Koku alamayan kedi ılık mamaya daha istekli olur.
- Taze suyu her zaman ulaşabileceği yerde tutun; su tüketimini artırmak için çeşme ya da birden fazla kap işe yarar.
- Evde başka kediler varsa hasta kediyi ayrı bir odada tutun, kaplarını ayırın ve ona dokunduktan sonra ellerinizi yıkayın.
- Kedinizin sessiz, sıcak ve stressiz bir köşede dinlenmesine izin verin.
Kedinize insan için üretilmiş grip ilacı, burun damlası, ağrı kesici veya göz damlası vermeyin. Parasetamol kediler için zehirlidir ve burun açıcı ilaçlar ciddi yan etkilere yol açabilir. Antibiyotik gerekip gerekmediğine ve hangisinin uygun olduğuna muayene sonrasında hekiminiz karar verir.
Ne zaman veterinere gitmelisiniz?
- Hemen acile gelin: Ağızdan soluma, nefes alırken karnın belirgin çalışması, diş etlerinde morarma, ayağa kalkamayacak kadar halsizlik, yeni doğmuş ya da çok küçük yavrularda emmeyi bırakma.
- Aynı gün muayene: Yetişkin kedide 24 saattir hiç yememe, yavru kedide yemeyi bırakma, yüksek ateş şüphesi, gözü tamamen kapalı tutma ya da gözde bulanıklık, salyayla birlikte ağız yaraları, belirgin su içmeme.
- Birkaç gün içinde randevu: Yemeye ve içmeye devam eden, enerjisi yerinde, yalnızca hapşıran ve hafif akıntısı olan yetişkin kedi; ya da yedi ila on günde düzelmeyen hafif belirtiler.
İki üç gündür yemek yemeyen kedilerde karaciğer sorunları gelişebileceği için iştahsızlığı beklemek doğru değildir; ayrıntılar kedim yemek yemiyor yazımızda. Solunum güçlüğü belirtilerini tanımak için kedilerde nefes darlığı yazımıza bakabilirsiniz.
Tekrarlayan nezle ve kronik burun akıntısı
Bazı kediler, özellikle herpes virüsü taşıyanlar, yıl içinde birkaç kez hafif alevlenme geçirir. Sürekli tek taraflı burun akıntısı, burun kanaması, yüzde şişlik ya da öksürük ise yalnızca nezleyle açıklanmayabilir; burunda yabancı cisim, diş kökü enfeksiyonu, polip veya astım gibi durumlar araştırılmalıdır. Öksürükle seyreden tablolar için kedilerde astım ve öksürük yazımız yol gösterebilir. Bağışıklığı baskılayan FeLV ve FIV gibi enfeksiyonlar da tekrarlayan enfeksiyonlara zemin hazırlayabilir; test zamanlaması için FeLV ve FIV testi yazımıza bakın.
Aşı korur mu?
Herpes ve calici virüs aşıları kedilerin temel aşıları arasındadır. Aşı enfeksiyonu her zaman tamamen önlemez, ancak hastalığın ağırlığını ve süresini belirgin biçimde azaltır. Bu nedenle tek başına evde yaşayan kedilerde de önerilir. Yavru ve yetişkin kediler için zamanlama kedi aşı takvimi yazımızda; aşı randevuları ise aşılama ve mikroçip hizmetimiz kapsamındadır.
Öveçler'deki kliniğimizde bulaşıcı solunum yolu belirtileri olan kedileri, diğer hastalarla temasını en aza indirecek biçimde muayeneye alıyoruz. Gelmeden önce aramanız bunu planlamamıza yardım eder.
Sık Sorulan Sorular
Hafif vakalar destekleyici bakımla genellikle bir iki hafta içinde düzelir. Ancak yemeyi bırakan, ağzından soluyan, gözü kapanan ya da yavru yaştaki kediler aynı gün muayene edilmelidir.
Kedi gribine en sık neden olan herpes ve calici virüsleri insanlara bulaşmaz. Chlamydia felis'in insanlara geçtiğine dair seyrek bildirimler olduğu için hasta kediye dokunduktan sonra el yıkamak yine de iyi bir alışkanlıktır.
Evet, kediler arasında kolayca bulaşır. Hasta kediyi ayrı odada tutmak, kapları ayırmak ve el hijyenine dikkat etmek riski azaltır. Diğer kedinin aşılarının güncel olması da önemlidir.
Aşılar enfeksiyonu her zaman engellemez ama hastalığı hafifletir. Ayrıca herpes virüsü taşıyan kedilerde stres dönemlerinde alevlenmeler görülebilir.
Hastalığın çoğu virüslere bağlıdır ve antibiyotik her zaman gerekmez. İkincil bakteriyel enfeksiyon şüphesi varsa hekiminiz uygun ilacı ve süreyi belirler. Elinizdeki ilaçları kendiniz başlatmayın.
Kaynaklar
- Feline Respiratory Disease Complex (Feline Viral Rhinotracheitis, Feline Calicivirus) — Merck Veterinary Manual
- Chlamydial Conjunctivitis in Cats (Feline Pneumonitis) — Merck Veterinary Manual
Bu yazı, uzman veteriner hekimimiz Öykü Yalçın tarafından hazırlanmıştır. İçerik genel bilgilendirme amaçlıdır; dostunuza özel durumlar için lütfen kliniğimize danışın.
Gece, hafta sonu ya da bayramda veteriner gerekirse: kliniğimiz Çankaya Öveçler'de 7/24 açıktır. Başvuru ve yol bilgisi için Ankara'da 7/24 açık veteriner ve Öveçler veteriner kliniği sayfalarına, beklemeye gelmeyen belirtiler için acil veteriner sayfasına bakabilirsiniz.
