Kedilerde göz akıntısının en sık nedeni konjonktivit, yani göz kapaklarının iç yüzünü ve göz akını örten zarın iltihabıdır ve bu tabloda en sık suçlu kedi herpes virüsü (FHV-1) ile Chlamydia felis'tir. Akıntıyla birlikte gözü kısma, gözü kapalı tutma, gözde bulanıklık ya da renk değişikliği varsa sorun gözün kendisini etkiliyor olabilir ve aynı gün muayene gerekir. Bu yazıda akıntının türüne göre olası nedenleri, evde nasıl temizleme yapacağınızı ve hangi belirtilerin beklemeye izin vermediğini anlatıyoruz.
Akıntının görünümü ne anlatır?
Akıntının rengi ve kıvamı tek başına tanı koydurmaz ama hekiminize değerli bir ipucu verir. Muayeneye gelmeden önce gözün fotoğrafını çekmeniz, sabah ve akşam görünümünü karşılaştırmak için işe yarar.
- Az miktarda kahverengi-kırmızı kuru çapak: Birçok kedide normaldir. Gözyaşındaki pigment havayla temas edince koyulaşır. Kızarıklık ve kısma yoksa düzenli silmek yeterlidir.
- Berrak, sulu akıntı: Toz, alerji, gözde küçük bir tahriş, enfeksiyonun erken dönemi veya gözyaşı kanalı sorunu olabilir.
- Sarı-yeşil, koyu akıntı: Bakteriyel ya da virüse ikincil bakteriyel enfeksiyonu düşündürür.
- Akıntıyla birlikte hapşırık ve burun akıntısı: Üst solunum yolu enfeksiyonunun, yani kedi gribinin parçası olabilir.
- Yassı yüzlü ırklarda sürekli gözyaşı izi: Yüz yapısına bağlı gözyaşı akış sorunları ve göz kapağı kıvrımları sık görülür.
Kedilerde konjonktivitin sık nedenleri
Merck Veteriner El Kitabı'na göre kedilerde enfeksiyöz konjonktivitin başlıca etkenleri FHV-1, Chlamydia ve Mycoplasma'dır; tablo sıklıkla tek gözde başlar ve sonra diğer göze geçebilir.
- Kedi herpes virüsü: En sık nedendir. Kedilerin çoğu yavruyken karşılaşır; virüs ömür boyu vücutta kalır ve stres dönemlerinde alevlenir. Bazı kedilerde kornea yarasına yol açabilir.
- Chlamydia felis: Özellikle bir yaşın altındaki yavrularda belirgin göz kapağı şişliği ve kızarıklıkla seyreder. Merck'e göre belirtiler başlangıçtan 9 ile 13 gün sonra en ağır düzeye ulaşır ve tedavi, belirtiler geçtikten sonra da bir süre sürdürülmelidir.
- Mycoplasma ve diğer bakteriler: Tek başına ya da virüslerle birlikte görülebilir.
- Enfeksiyon dışı nedenler: Gözde yabancı cisim, içe dönük kirpik ya da kapak, alerji, kuru göz ve göz içi basıncı artışı gibi daha ciddi göz hastalıkları da kızarıklık ve akıntıyla başlayabilir.
Evde gözü nasıl temizlersiniz?
- Ellerinizi yıkayın. Temiz bir gazlı bezi ılık kaynamış ve soğumuş suyla ya da serum fizyolojikle nemlendirin.
- Gözün iç köşesinden dışa doğru tek yönde, nazikçe silin. Göz küresine bastırmayın.
- Her göz için ayrı bez kullanın; böylece enfeksiyonu sağlam göze taşımazsınız.
- Kuruyup yapışan çapakları önce nemli bezle birkaç saniye yumuşatın, sonra kaldırın.
- Pamuk kullanmayın; lifleri göze kaçabilir.
- Evde birden fazla kedi varsa hasta kediye dokunduktan sonra ellerinizi yıkayın ve havluları ayırın.
Kedinizin gözüne insanlar için satılan göz damlalarını, kortizonlu damlaları ya da evde kalan eski ilaçları damlatmayın. Kortizon içeren damlalar kornea yarası varsa yarayı derinleştirebilir ve herpes enfeksiyonunu kötüleştirebilir. Çay, papatya ya da tuzlu su gibi ev karışımları da gözü tahriş edebilir. Kediniz göze pati atıyorsa, hekime ulaşana kadar yumuşak bir boyunlukla gözü korumak ek hasarı önleyebilir.
Ne zaman veterinere gitmelisiniz?
- Hemen, aynı gün: Gözü kısma ya da tamamen kapalı tutma, göze pati atma, korneada beyaz-mavi bulanıklık veya leke, gözün büyümüş ya da dışarı fırlamış görünmesi, göz bebeklerinin farklı büyüklükte olması, göze darbe veya tırmalanma, gözde kanama, ani görme kaybı belirtileri.
- Bir iki gün içinde: Koyu sarı-yeşil akıntı, göz kapaklarında belirgin şişlik, yavru kedide herhangi bir göz akıntısı, akıntıyla birlikte iştahsızlık ya da hapşırık.
- Gözlem ve planlı randevu: Kızarıklık ve kısma olmadan az miktarda berrak akıntı. İki üç gün içinde geçmezse ya da kötüleşirse muayeneye gelin.
Gözü kısma ve göze dokunulmaktan kaçınma, kedilerde ağrının en net işaretlerinden biridir. Diğer ağrı belirtileri için kedilerde ağrı belirtileri yazımıza bakabilirsiniz.
Klinikte neler yapılır?
Muayenede hekim göz kapaklarını, üçüncü göz kapağını, korneayı ve göz içini inceler. Floresein adlı boya ile kornea yarası aranır; bu test birkaç dakika sürer ve kortizonlu damla kullanılıp kullanılamayacağını belirler. Gerekirse gözyaşı miktarı ve göz içi basıncı ölçülür, enfeksiyon etkenini belirlemek için sürüntü alınabilir. Tedavi nedene göre göz damlası veya merhem, bazı durumlarda ağızdan ilaç ile planlanır. Herpes virüsüne yönelik bazı antiviral ilaçlar kediler için güvenli olsa da insanlarda kullanılan birçok antiviral kedilere toksiktir; bu nedenle ilaç seçimi mutlaka hekime bırakılmalıdır.
Kediye göz damlası ve merhem uygulamak çoğu sahip için zorlayıcıdır. Kediyi bir havluya sarmak ve ilacı göze değdirmeden damlatmak gibi pratik yöntemleri evde kediye ve köpeğe ilaç verme yazımızda anlattık. Damla ile merhem birlikte verilecekse genellikle önce damla, birkaç dakika sonra merhem uygulanır.
Tekrarlayan göz akıntısı ve korunma
Herpes virüsü taşıyan kedilerde konjonktivit stresli dönemlerde yeniden ortaya çıkabilir. Taşınma, eve yeni hayvan gelmesi ya da uzun süreli yalnız kalma gibi değişiklikleri yumuşatmak alevlenmeleri azaltabilir; kedilerde stres ve çevre düzenlemesi bu konuda pratik öneriler içerir. Herpes ve calici virüs aşıları ile bazı kedilerde önerilen Chlamydia aşısı hastalığı tamamen engellemese de ağırlığını azaltır; zamanlama için kedi aşı takvimi yazımıza bakın.
Öveçler'deki kliniğimizde göz şikâyetiyle gelen her kedide floresein boyası ile kornea kontrolü yapıyoruz. Gözü kısan bir kediyi aynı gün getirmeniz, kalıcı hasar riskini azaltır.
Sık Sorulan Sorular
Az miktarda, kuru, kahverengi-kırmızı çapak birçok kedide normaldir. Kızarıklık, gözü kısma, şişlik veya koyu sarı-yeşil akıntı eşlik ediyorsa muayene gerekir.
Hayır. Özellikle kortizon içeren damlalar kornea yarası varsa ciddi hasara yol açabilir. Uygun ilacı ancak muayene sonrasında hekiminiz belirleyebilir.
Herpes virüsü ve Chlamydia gibi enfeksiyon kaynaklı konjonktivitler kediler arasında bulaşabilir. Hasta kediyi ayırmak, havluları ayırmak ve el yıkamak riski azaltır.
Nedene göre değişir. Hafif vakalar bir iki haftada düzelebilir; Chlamydia gibi enfeksiyonlarda tedavi daha uzun sürebilir ve belirtiler geçse bile hekimin önerdiği süre tamamlanmalıdır.
Beklemeyin. Gözü kısma çoğunlukla ağrının işaretidir ve kornea yarası gibi hızla kötüleşebilen bir soruna bağlı olabilir. Aynı gün muayene edilmelidir.
Kaynaklar
- The Conjunctiva in Animals — Merck Veterinary Manual
- Chlamydial Conjunctivitis in Cats (Feline Pneumonitis) — Merck Veterinary Manual
Bu yazı, uzman veteriner hekimimiz Öykü Yalçın tarafından hazırlanmıştır. İçerik genel bilgilendirme amaçlıdır; dostunuza özel durumlar için lütfen kliniğimize danışın.
Gece, hafta sonu ya da bayramda veteriner gerekirse: kliniğimiz Çankaya Öveçler'de 7/24 açıktır. Başvuru ve yol bilgisi için Ankara'da 7/24 açık veteriner ve Öveçler veteriner kliniği sayfalarına, beklemeye gelmeyen belirtiler için acil veteriner sayfasına bakabilirsiniz.
