Kedinin arka ayaklarının aniden tutmaması, özellikle bağırma, soğuk pati ve hızlı solumayla birlikteyse çoğunlukla kalpten kopan bir pıhtıya bağlıdır ve dakikalar içinde kliniğe gelmeyi gerektirir. Günler ya da haftalar içinde yavaş gelişen arka bacak güçsüzlüğü ise şeker hastalığı, potasyum düşüklüğü, eklem ağrısı veya omurilik sorunlarından kaynaklanabilir ve aynı gün ya da birkaç gün içinde muayene gerektirir. Bu yazıda olası nedenleri, evde neye bakmanız gerektiğini ve hangi durumda ne kadar hızlı hareket etmeniz gerektiğini anlatıyoruz.
İlk soru: ne kadar hızlı başladı?
Veteriner hekimin ilk sorusu çoğu zaman şudur: Kediniz bir saat önce normal miydi, yoksa bu değişiklik haftalardır mı sürüyor? Ani başlayan güçsüzlük ile yavaş gelişen güçsüzlük farklı hastalık gruplarına işaret eder ve aciliyet düzeyleri çok farklıdır. İkinci önemli ipucu ağrıdır. Kedi bacağına dokunulunca bağırıyor mu, yoksa güçsüz ama sakin mi?
Ani başlayan güçsüzlük: pıhtı atması
Kedilerde aniden ortaya çıkan, ağrılı arka bacak felcinin en sık nedeni aortik tromboembolidir. Çoğunlukla altta yatan bir kalp hastalığı vardır ve bu hastalık daha önce fark edilmemiş olabilir. Patiler soğuk, pati yastıkları soluk ya da morumsu olabilir; kedi şiddetli ağrı içinde bağırır ve sıklıkla hızlı soluk alır. Bu tabloda evde yapılabilecek bir şey yoktur. Ayrıntılar ve ilk dakikalarda yapılması gerekenler için kedilerde pıhtı atması yazımıza bakın.
Ani başlayan güçsüzlüğün diğer nedenleri arasında düşme ya da araç çarpmasına bağlı omurga ve kalça yaralanmaları, kırıklar ve daha seyrek olarak disk hastalığı veya omuriliği etkileyen damar sorunları bulunur. Balkondan düşen ya da dışarıda kaybolup geri dönen bir kedide güçsüzlük, görünür bir yara olmasa da hemen değerlendirilmelidir.
Yavaş gelişen güçsüzlüğün sık nedenleri
- Şeker hastalığına bağlı sinir hasarı (diyabetik nöropati): Kedi arka ayaklarında parmak ucuna değil, topuğuna basarak yürür. Bu duruşa plantigrad duruş denir. Çok su içme, çok idrara çıkma ve kilo kaybı sıklıkla eşlik eder. Şeker kontrol altına alındığında çoğu kedide düzelme görülür.
- Potasyum düşüklüğü (hipokalemi): Genel güçsüzlük, sert adımlar ve başın öne doğru eğik tutulması tipiktir. Kronik böbrek hastalığı olan kedilerde nispeten sık görülür.
- Eklem ve kalça ağrısı: Yaşlı kedilerde yaygındır ama çoğu zaman sessiz seyreder. Kedi yükseğe atlamaz, merdivenden çekinerek iner, kum kabına girmekte zorlanır.
- Omurilik ve sinir sistemi hastalıkları: Omurgayı etkileyen tümörler (özellikle lenfoma), iltihabi hastalıklar ve enfeksiyonlar ilerleyici güçsüzlük yapabilir.
- Kas ve sinir-kas kavşağı hastalıkları: Miyastenia gravis gibi durumlarda güçsüzlük egzersizle belirginleşir ve dinlenince azalır.
- Ağır genel hastalıklar: Kansızlık, ileri böbrek yetmezliği, ateşli enfeksiyonlar ve beslenme yetersizlikleri de kedinin arka bacaklarında güçsüzlük gibi görünebilir.
Bu nedenlerin bir bölümü basit kan testleriyle hızla ayırt edilir. Kan şekeri ve potasyum düzeyi, güçsüz bir kedide ilk bakılan değerler arasındadır. Şeker hastalığı ile ilgili ayrıntılar için kedilerde diyabet yazımıza, böbrek hastalığı için kronik böbrek hastalığı yazımıza göz atabilirsiniz.
Güçsüzlük sanılan iki acil durum
Erkek kedilerde idrar yolu tıkanıklığı, sahipler tarafından sıklıkla arka bacak sorunu sanılır. Kedi kum kabında uzun süre bekler, ıkınır, sonra halsizleşir ve sendeler. İdrar çıkışı yoksa durum saatler içinde hayati hâle gelir; idrar tıkanıklığı yazımızda belirtileri ayrıntılı anlattık. Zehirlenmeler de dengesizlik ve arka bacaklarda tutmama ile başlayabilir. Kedinizin ulaşabileceği ilaç, bitki ya da kimyasal bir madde varsa bunu hekiminize mutlaka söyleyin.
Evde gözlem tablosu: ne zaman gelmelisiniz?
- Hemen acile gelin: Ani başlayan güçsüzlük, bağırma ya da şiddetli ağrı, soğuk veya morumsu patiler, hızlı ya da ağızdan soluma, düşme veya çarpma öyküsü, idrar yapamama, kusma ile birlikte bilinç bulanıklığı.
- Aynı gün muayene: Bir iki gün içinde gelişen güçsüzlük, topuk üzerinde yürüme, başın öne eğik tutulması, belirgin halsizlik, iştahın kesilmesi, çok su içme ile birlikte yürüme bozukluğu.
- Birkaç gün içinde randevu: Haftalar içinde yavaş gelişen atlama isteksizliği, merdivende zorlanma, kum kabı dışına tuvalet yapma, tüy bakımının azalması; ancak kedi yiyor, içiyor ve rahat görünüyorsa.
Ağrılı bir kediye evde insan ağrı kesicisi vermeyin. Parasetamol ve birçok yaygın ağrı kesici kediler için zehirlidir. Kedinizi bir havluya sararak, sırtını ve kalçasını destekleyerek taşıma çantasına yerleştirin; bacaklarını ovmaya ya da yürümeye zorlamaya çalışmayın.
Klinikte neler yapılır?
Muayenede hekim önce dolaşımı (patilerin sıcaklığı, nabız, pati yastıklarının rengi), ardından refleksleri ve ağrıyı değerlendirir. Bu bilgiler sorunun damar, sinir, kas ya da eklem kaynaklı olup olmadığını büyük ölçüde gösterir. Ardından kan şekeri, elektrolitler ve böbrek değerlerini içeren kan testleri, idrar tahlili ve gerektiğinde röntgen veya kalp ultrasonu yapılır. Bu incelemeler laboratuvar ve görüntüleme hizmetimiz kapsamında aynı gün planlanabilir. Daha ileri omurilik incelemesi gerekirse sevk seçenekleri konuşulur.
Yaşlı kedilerde yavaş gelişen hareket kısıtlılığı sıklıkla eklem ağrısıdır ve tedaviye iyi yanıt verir. Bu konuda kedilerde eklem ağrısı yazımız fikir verebilir. Ancak "yaşlılıktır" deyip beklemek yerine, şeker ve potasyum gibi düzeltilebilir nedenlerin dışlanması önemlidir.
Çankaya Öveçler'deki kliniğimizde ani başlayan arka bacak felci olan kedileri bekletmeden muayeneye alıyoruz. Yola çıkmadan önce aramanız hazırlık için zaman kazandırır. Adres ve ilçenin farklı semtlerinden yol tarifi Çankaya veteriner kliniği sayfamızda.
Sık Sorulan Sorular
Kedilerde ani ve ağrılı arka bacak felcinin en sık nedeni kalpten kopan bir pıhtıdır. Düşme ve çarpma gibi yaralanmalar da ani güçsüzlük yapar. Her iki durumda da beklemeden kliniğe gelmeniz gerekir.
Topuk üzerinde yürüme, kedilerde şeker hastalığına bağlı sinir hasarının tipik bir belirtisidir. Çok su içme ve kilo kaybı eşlik edebilir. Aynı gün muayene ve kan şekeri ölçümü gerekir.
Eklem ağrısı yaşlı kedilerde sık görülür, ancak böbrek hastalığına bağlı potasyum düşüklüğü, şeker hastalığı ve bazı tümörler de benzer görünebilir. Muayene ve kan testleriyle düzeltilebilir nedenler dışlanmalıdır.
Hayır. Parasetamol ve birçok insan ağrı kesicisi kediler için zehirlidir. Ağrı tedavisi muayene sonrasında, kediye uygun ilaçlarla planlanmalıdır.
Bu tamamen nedene bağlıdır. Şeker hastalığına ya da potasyum düşüklüğüne bağlı güçsüzlük çoğu zaman tedaviyle düzelir. Pıhtıya bağlı felçte ise sonuç hızla değerlendirilmeye ve altta yatan kalp hastalığına bağlıdır.
Kaynaklar
- Neuromuscular disorders in the cat: clinical approach to weakness — Journal of Feline Medicine and Surgery
- ACVIM consensus statement guidelines for the classification, diagnosis, and management of cardiomyopathies in cats — Journal of Veterinary Internal Medicine (ACVIM)
Bu yazı, uzman veteriner hekimimiz Öykü Yalçın tarafından hazırlanmıştır. İçerik genel bilgilendirme amaçlıdır; dostunuza özel durumlar için lütfen kliniğimize danışın.
Gece, hafta sonu ya da bayramda veteriner gerekirse: kliniğimiz Çankaya Öveçler'de 7/24 açıktır. Başvuru ve yol bilgisi için Ankara'da 7/24 açık veteriner ve Öveçler veteriner kliniği sayfalarına, beklemeye gelmeyen belirtiler için acil veteriner sayfasına bakabilirsiniz.
